Fundacja Praca Moc Energia
NAUKA I ASTRONOMIA

Kolejna planeta bez rodzimej gwiazdy?

Astronomowie z wykorzystaniem Very Large Telescope oraz Canada-France-Hawaii Telescope zidentyfikowali ciało niebieskie, które prawdopodobnie jest planetą swobodnie poruszającą się przez przestrzeń kosmiczną, bez przywiązania do jakiejkolwiek gwiazdy. Wydaje się to być najbardziej ekscytującym swobodnie poruszającym się kandydatem, a jednocześnie najbliższym naszego Układu Słonecznego, bo znajdującym się w odległości około 100 lat świetlnych. Względna bliskość tej planety i brak jasnej gwiazdy w jej otoczeniu, pozwoliły naukowcom na szczegółowe przebadanie jej atmosfery. Obiekt ten daje również podpowiedź dla astronomów, że przyszłe poszukiwanie planet pozasłonecznych należy również prowadzić w innych miejscach niż pobliżu takich gwiazd jak Słońce.

Wolno podróżujące planety są masywnymi obiektami, które poruszają się w przestrzeni bez przywiązania do jakiejkolwiek gwiazdy. Możliwe przykłady takich obiektów zostały odkryte już wcześniej, ale bez możliwości poznania ich wieku. Astronomowie nie mieli możliwości potwierdzić czy faktycznie były to prawdziwe gwiazdy czy brązowe karły – często określane mianem „fałszywych gwiazd”, które nie mają wystarczającej ilości paliwa, aby zachodziły w nich reakcje pozwalające gwieździe świecić.

Teraz właśnie astronomowie odkryli obiekt, który nazwali CFBDSIR2149. Wydaje się on być częścią pobliskiego strumienia młodych gwiazd, znajdujących się w gwiazdozbiorze Złotej Ryby. Obiekt ten został namierzony podczas obserwacji dokonywanych z użyciem Canada-France-Hawaii Telescope, a znany Very Large Telescope z Europejskiego Obserwatorium Południowego, został wykorzystany do zbadania jego właściwości.

Ruchoma grupa gwiazd AB Doradus (Złota Ryba) jest najbliższą grupą w stosunku do naszego Układu Słonecznego. Gwiazdy w niej zawarte dryfują razem w przestrzeni i uważa się, że zostały uformowane w tym samym okresie. Jeśli jest to obiekt poruszający się z tą grupą, a więc jest również młodym ciałem, to możliwe jest ustalenie znacznie więcej faktów na jego temat, takich jak: temperatura, masa, skład atmosfery. Istnieje jednak wciąż małe prawdopodobieństwo, że jego związanie z grupa jest dziełem przypadku.

Związek z ruchomą grupą pozwala astronomom określić wiek nowo odkrytego obiektu. Jest to pierwszy, odosobniony obiekt odnaleziony wewnątrz grupy ruchomej. Związek z tą grupą pretenduje ją do najbardziej interesującego kandydata na swobodnie poruszającą się planetę.

„Szukajanie planet wokół ich rodzimych gwiazd, można porównać do badania świetlika siedzącego jeden centymetr od mocnych, długich świateł samochodowych”, mówi Philippe Delorme z Instytutu Planetologii i Astrofizyki w Grenoble, główny autor niniejszych badań. „Ten znajdujący się w pobliżu, swobodnie poruszający się obiekt, oferuje możliwość zbadania owego świetlika w szczegółowy sposób, bez spoglądania w oślepiające światła samochodowe, które zaburzają pełen obraz”.

Uważa się, że swobodnie dryfujące obiekty jak CFBDSIR2149 są normalnymi planetami, które zostały wypchnięte z ich rodzimych systemów lub są samotnymi obiektami takimi jak najmniejsze gwiazdy lub brązowe karły. W obu przypadkach takie obiekty są bardzo ciekawe – jako planety bez gwiazd albo najmniejsze możliwe obiekty w zakresie od najbardziej masywnych gwiazd po malutkie brązowe karły.

„Te obiekty są ważne, ponieważ mogą nam pomóc zrozumieć, w jaki sposób planety mogą zostać wypchnięte z własnych systemów planetarnych lub jak bardzo lekkie obiekty mogą powstać podczas procesu formowania gwiazd”, kontynuuje Delorme. „Jeśli ten mały obiekt jest planetą, wyrzuconą z jej rodzimego systemu, to pojawia się nam obrazowa wizja opuszczonych światów, dryfujących samotnie poprzez pustkę kosmosu”.

Te światy mogą być dość popularne, być może liczne jak normalne gwiazdy. Jeśli CFBDSIR2149 nie jest związany z Grupą Ruchomą AB Doradus, to trudniej będzie określić jego naturę oraz właściwości. Spowodować to może, że zostanie określony jako mały brązowy karzeł. Oba scenariusze reprezentują ważne pytania dotyczące powstania zarówno planet i gwiazd oraz ich zachowań.

Dalsze badania powinny potwierdzić czy CFBDSIR2149 jest swobodnie poruszającą się planetą”, podsumowuje Delorme. „Obiekt ten może zostać wykorzystany jako punkt odniesienia do lepszego zrozumienia fizyki innych, podobnych planet pozasłonecznych, które zostaną odkryte w przyszłości z wykorzystaniem wysoko kontrastowego obrazowania, włączając w to instrumenty jak SPHERE, który zostanie zainstalowany na Very Large Telescope”.

Flash Animation

Powyższe wideo ukazuje artystyczną interpretację swobodnie poruszającego się obiektu CFBDSIR J214947.2-040308.9. Credit: ESO

Źródło: Astronomy & Astrophysics, Royal Astronomical Society, ESO, Nature Grafika: ESO


Nie opuść innych artykułów i programów
Zapisz się do comiesięcznego newslettera


Przeczytaj także

Kepler odkrył drobniutki układ planetarny

Alan O. Grinde

Masywne gwiazdy unikają samotnego życia

Alan O. Grinde

Planety dobrze wysmażone

Alan O. Grinde

Gwiezdny system ?mrugający? co 93 dni

Alan O. Grinde

Piękne przesłanie Stephena Hawkinga do osób z depresją i niepełnosprawnością

Alan O. Grinde

Nowa klasa gwiazd podwójnych

Alan O. Grinde