NAUKA I ASTRONOMIA

Tajemnicza gwiazda w Messier 4

Nowe zdjęcie z Europejskiego Obserwatorium Południowego, z oddziału w Chile (La Silla Observatory) ukazuje spektakularny wygląd gromady kulistej znanej jako Messier 4. Ta kula składająca się z dziesiątek tysięcy bardzo starych gwiazd jest jedną z najbliższych i zarazem najczęściej badanych gromad kulistych. Najnowsze prace wykazują, że jedna z jej gwiazd prezentuje dziwaczne i niespodziewane właściwości, najwyraźniej posiadając sekret wiecznej młodości.

Galaktyka Drogi Mlecznej jest okrążana przez ponad 150 gromad kulistych, które sięgają do odległej historii naszego Wszechświata. Jednym z klastrów znajdujących się najbliżej jest Messier 4 (znany także jako NGC 6121), znajdujący się w konsetlacji Skorpiona. Ten jasny obiekt można z łatwością zobaczyć już z użyciem lornetki, blisko jasnoczerwonej gwiazdy Antares. Mały, amatorski teleskop pozwoli dostrzeć niektóre z gwiazd na niego się składających.

To nowe zdjęcie gromady zostało wykonane z użyciem Wide Field Imagera zainstalowanego na 2.2-metrowym teleskopie w Obserwatorium La Silla. Odkrywa ono znacznie więcej gwiazd w samej gromadzie oraz przedstawia ją na tle bogatego podkładu Drogi Mlecznej.

Astronomowie studiowali także wiele gwiazd w gromadzie w sposób indywidualny, z użyciem, należącego również do Euopejskiego Obserwatorium Południowego, Very Large Telescope. Poprzez podział światła na jego składowe, mogą oni ocenić zarówno ich skład chemiczny, jak i wiek.

Nowe wyniki dla gwiazd znajdujących się w Messier 4 były bardzo zaskakujące. Gwiazdy w gromadach kulistych  są stare i przez to nie oczekuje się, że będą bogate w cięższe pierwiastki chemiczne(1). Takie właśnie rezultaty odnaleziono, jednak jedna z planet odnaleziona podczas obecnych badań, obfita jest bardzo w rzadki, lekki piewiastek lit. Jego ilość znacznie przewyższa założone do tej pory wyniki.

Źródło tego litu jest tajemnicze. Normalnie ten pierwiastek jest stopniowo niszczony w ciągu miliardów lat życia gwiazdy, jednak ta wyjątkowa gwiazda, pośród tysięcy innych, wydaje się znać sekret wiecznej młodości. W jakiś sposób udało jej się zachować pierwotną ilość litu, albo znalazła sposób, aby odświeżać się poprzez wbogacanie się litem.

Zdjęcie z Wide Field Imagera pokazuje szeroki widok na gromade oraz jej bogate otoczenie. Komplementarny i bardziej szczegółowy obraz jedynie centranego regionu zostało wykonane przez Teleskop Hubble’a i wydane w tym tygodniu w serii „Zdjęcia Tygodnia Hubble’a”, dostępnych m.in. na stronie NASA.

Przypisy:
(1) Większość pierwiastków cięższych od helu są tworzone w gwiazdach i rozpraszane w przestrzeń międzygwiezdną aż do końca ich życia. Ten wzbogacony materiał formuje podwaliny do powstawania następnych pokoleń gwiazd. W rezultacie stare gwiazdy, takie jak w gromadach kulistych, które powstały zanim jeszcze to osobliwe wzbogacenie zaistniało, prezentują mniejsza obfitość pierwiastków cięższych w porównaniu z gwiazdami, takie jak nasze Słońce, które powstało znacznie później.

Źródło: European Southern Observatory Grafika: European Southern Observatory

Przeczytaj także

Kepler odkrył drobniutki układ planetarny

Alan O. Grinde

DDO 68 – czyżby nowa galaktyka w naszym sąsiedztwie?

Alan O. Grinde

Podziemna oaza znaleziona pod najsuchszą pustynią na Ziemi

Alan O. Grinde

Oko Hubble na mgławicę planetarną NGC 2452

Alan O. Grinde

Bliżej Mgławicy Głowa Smoka

Alan O. Grinde

Przestrzen kosmiczna niekorzystna dla oczu astronautow

Alan O. Grinde